Jak pomóc nastolatkowi w walce ze stresem przed egzaminami?
W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się problemom zdrowia psychicznego wśród dzieci i młodzieży. Pandemia COVID-19 stała się znaczącym momentem, który uwidocznił i pogłębił trudności emocjonalne młodych ludzi. Wzrósł poziom lęku, pojawiły się problemy z nastrojem, osamotnieniem, niekontrolowanym korzystaniem z Internetu, a także spadkiem aktywności fizycznej.
Rosnący kryzys zdrowia psychicznego
Badania przeprowadzone w 2024 roku pokazują, że dobrostan psychiczny deklaruje jedynie 59% młodzieży w wieku 12-17 lat. To znaczący spadek w porównaniu z rokiem 2019, kiedy to odsetek wynosił 75%. Dorastanie w warunkach napięcia i niepewności wpływa nie tylko na edukację, ale także na zdolność do realizacji zadań życiowych, co jest szczególnie widoczne u maturzystów i ósmoklasistów. Dla wielu z nich wybór dalszej ścieżki edukacyjnej staje się źródłem ogromnego stresu.
Szkoła jako przestrzeń rozwoju
Szkoła to nie tylko miejsce zdobywania wiedzy – to także przestrzeń, w której młodzież kształtuje swoją tożsamość. Opinie nauczycieli, wyniki egzaminów i oceny mogą przybierać formę sprawdzianu wartości własnej dla młodych ludzi. Strach przed rozczarowaniem rodziców, porównywaniem z rówieśnikami czy utratą poczucia kompetencji często towarzyszy ich codziennym zmaganiom.
Fizjologia stresu i lęku
Z biologicznego punktu widzenia stres jest reakcją organizmu na wyzwania, które mogą być zarówno pozytywne, jak i negatywne. Krótkotrwały stres, zwany eustressem, może mobilizować do działania, natomiast długotrwały stres, czyli dystres, prowadzi do przeciążenia organizmu. W takich warunkach pojawia się lęk, będący nie tylko reakcją na bieżące sytuacje, ale także obawą przed tym, co może się wydarzyć.
Wspierające działania rodziców
Rodzice często próbują uspokoić swoje dzieci, mówiąc im, że nie mają się czego obawiać. Jednak takie podejście może być odebrane jako niezrozumienie. Ważne jest, by uznać emocje dziecka i wspierać je w radzeniu sobie z lękiem. Można to zrobić, pomagając dziecku zrozumieć, co jest pod jego kontrolą, a co nie, oraz jakie kroki można podjąć, aby złagodzić napięcie.
Planowanie krok po kroku
Stawianie sobie zbyt dużych celów, jak zdanie matury, może przytłaczać. Dlatego ważne jest dzielenie zadań na mniejsze części i planowanie krótkich sesji nauki z przerwami na odpoczynek. Taki sposób działania pomaga odzyskać poczucie kontroli i skutecznie radzić sobie z presją.
Znaczenie odpoczynku
Odpoczynek to nie strata czasu, lecz kluczowy element przygotowania do wysiłku intelektualnego. Warto przypominać młodym ludziom o znaczeniu snu, aktywności fizycznej i regularnych posiłków, które wspierają koncentrację i regulację emocji. Zachowanie równowagi między nauką a życiem społecznym jest kluczowe dla zdrowia psychicznego.
Kiedy szukać pomocy specjalisty?
Nie każdy stres czy lęk wymaga interwencji psychologa, lecz sytuacje, w których emocje znacznie utrudniają funkcjonowanie, powinny skłonić do konsultacji. Jeśli nastolatek doświadcza uporczywych problemów emocjonalnych, warto rozważyć pomoc specjalisty, co nie jest oznaką słabości, lecz troski o jego dobrostan.
Egzamin jako część większej lekcji
Choć wyniki egzaminów są ważne, nie definiują one wartości człowieka. Ważniejsze jest to, czego młodzi ludzie uczą się podczas przygotowań: jak radzić sobie ze stresem, planować, odpoczywać i prosić o pomoc. Ten proces kształtuje umiejętności życiowe, które są cenniejsze niż jakikolwiek wynik egzaminu. Rodzice mogą wspierać swoje dzieci, pokazując, że niezależnie od wyniku, zawsze można znaleźć nowe rozwiązanie.
Źródło: Urząd Miejski w Lubinie